Naczyniak na twarzy u dorosłych — rodzaje i leczenie

Naczyniak na twarzy u osoby dorosłej to zupełnie inna sytuacja niż naczyniak u niemowlęcia, inne są rodzaje zmian, inne rokowanie i inne postępowanie. Ten artykuł dotyczy zmian naczyniowych występujących u dorosłych: jak je rozpoznać, które wymagają diagnostyki, a które można usunąć ze wskazań estetycznych.

Naczyniak u dorosłego a naczyniak u dziecka

To rozróżnienie warto zrobić na początku, bo większość informacji dostępnych w internecie dotyczy niemowląt.

Naczyniak niemowlęcy to nowotwór łagodny z komórek śródbłonka, pojawiający się w pierwszych tygodniach życia. Charakterystyczny jest jego przebieg: faza szybkiego wzrostu, a następnie samoistne zanikanie, które u większości dzieci kończy się w wieku szkolnym. Postępowanie prowadzi pediatra lub dermatolog dziecięcy.

Zmiany naczyniowe u dorosłych zachowują się inaczej, nie zanikają samoistnie. Najczęściej są to naczyniaki rubinowe, naczyniaki gwiaździste lub malformacje naczyniowe obecne od urodzenia. Wymagają więc odmiennego podejścia.

Rodzaje zmian naczyniowych u dorosłych

Naczyniak rubinowy

Najczęstsza zmiana naczyniowa wieku dorosłego. Drobny, czerwony lub rubinowy punkt, zwykle lekko wypukły, o średnicy od główki szpilki do kilku milimetrów. Pojawia się po 30.–40. roku życia, a liczba zmian rośnie z wiekiem. Zmiana łagodna, niewymagająca leczenia z przyczyn medycznych. Szczegółowo opisujemy ją w artykule o naczyniakach rubinowych.

Naczyniak gwiaździsty (pajączkowaty)

Ma centralny punkt z promieniście rozchodzącymi się drobnymi naczyniami, przypominający pajączka. Pod uciskiem blednie od środka. Występuje na twarzy, szyi i tułowiu.

Pojedyncze zmiany bywają zjawiskiem niegroźnym, pojawiają się u dzieci i kobiet w ciąży, często ustępując samoistnie. Natomiast liczne naczyniaki gwiaździste u osoby dorosłej, zwłaszcza na tułowiu, mogą wskazywać na chorobę wątroby i wymagają diagnostyki internistycznej przed rozważeniem jakiegokolwiek zabiegu estetycznego.

Malformacje naczyniowe

W odróżnieniu od naczyniaków nie są rozrostem komórek, lecz wadą budowy naczyń obecną od urodzenia. Rosną proporcjonalnie do dziecka i nie zanikają samoistnie. Najbardziej znaną postacią jest znamię płomieniste (plama winna), płaska, czerwona lub purpurowa zmiana, często na twarzy, obecna od urodzenia i utrzymująca się przez całe życie. Wymaga opieki specjalistycznej.

Jeziorko żylne

Miękka, sinawa, uciskalna zmiana występująca najczęściej na wardze dolnej lub małżowinie usznej u osób starszych. Łagodna, ale wymagająca różnicowania ze zmianami barwnikowymi, dlatego zawsze powinna zostać obejrzana przez lekarza.

Kiedy zmiana wymaga oceny lekarskiej?

Każda zmiana skórna przed rozważeniem usunięcia powinna zostać obejrzana przez lekarza. To nie formalność, część zmian barwnikowych, w tym zmiany o poważnym znaczeniu, może wyglądać podobnie do niegroźnego naczyniaka.

Szczególnie niepokojące są zmiany, które:

• Szybko rosną lub zmieniają kształt.
• Mają nieregularne brzegi albo niejednolite zabarwienie.
• Krwawią samoistnie, bez uchwytnej przyczyny mechanicznej.
• Nie bledną pod uciskiem.
• Swędzą, bolą lub ulegają owrzodzeniu.
• Pojawiły się nagle i licznie w krótkim czasie.
• Współistnieją z objawami ogólnymi, osłabieniem, zażółceniem skóry, utratą masy ciała.

W ocenie zmian pomocna jest dermatoskopia, badanie nieinwazyjne, pozwalające obejrzeć strukturę zmiany w powiększeniu.

Kluczowa uwaga: usunięcie laserem zmiany o nieustalonym charakterze niszczy materiał niezbędny do diagnostyki, co może opóźnić właściwe rozpoznanie. Dlatego kolejność jest zawsze taka sama: najpierw rozpoznanie, potem ewentualny zabieg.

Leczenie zmian naczyniowych u dorosłych

Laseroterapia

Podstawowa metoda usuwania łagodnych zmian naczyniowych na twarzy. Światło lasera o długości fali dopasowanej do pochłaniania przez hemoglobinę jest absorbowane przez krew wypełniającą naczynia budujące zmianę i zamieniane w ciepło. Naczynia ulegają zamknięciu, zmiana blednie, a organizm stopniowo ją usuwa.

Zasadę selektywnej fototermolizy, na której opiera się ta metoda, opisali Anderson i Parrish (1983). Dzięki dobraniu długości fali do konkretnego celu zabieg nie wymaga nacięć ani szwów, a gojenie jest krótkie.

Skuteczność zależy od rodzaju zmiany. Naczyniaki rubinowe reagują bardzo dobrze, większość ustępuje po jednym zabiegu. Malformacje naczyniowe, w tym znamię płomieniste, wymagają zwykle wielu sesji i leczenia w ośrodku specjalistycznym.

Elektrokoagulacja

Metoda starsza, mniej wybiórcza, energia oddziałuje także na otaczającą skórę, co przy zmianach na twarzy zwiększa ryzyko śladu po zabiegu.

Leczenie chirurgiczne

Stosowane rzadko, przy zmianach większych lub gdy konieczne jest badanie histopatologiczne.

Przebieg zabiegu laserowego

Konsultacja i kwalifikacja: ocena zmiany, w razie potrzeby w dermatoskopie, wywiad i wykluczenie przeciwwskazań. Zmiany budzące wątpliwość kierowane są do dermatologa.

Próba na niewielkim fragmencie skóry, dobór parametrów do fototypu.

Zabieg: usunięcie pojedynczej zmiany trwa zwykle kilka minut. Odczucia porównywane są do strzelenia gumką o skórę.

Gojenie: w miejscu zabiegu pojawia się zaczerwienienie, obrzęk, a często ciemniejszy strupek, który odpada samoistnie w ciągu 7–14 dni. Strupka nie wolno zdrapywać; grozi to przebarwieniem lub blizną. Obowiązuje ochrona SPF 50 do pełnego zagojenia.

Przeciwwskazania

• Zmiana o nieustalonym charakterze lub budząca wątpliwość diagnostyczną
• Ciąża i karmienie piersią
• Świeża opalenizna, również z solarium i samoopalacza
• Przyjmowanie leków i ziół światłouczulających
• Kuracja izotretynoiną i okres do 6 miesięcy po jej zakończeniu
• Aktywna infekcja lub stan zapalny w miejscu zabiegu
• Skłonność do bliznowców
• Padaczka światłoczuła
• Choroby nowotworowe skóry

Najczęstsze pytania

Czy naczyniak na twarzy u dorosłego jest groźny? Najczęstsze zmiany, czyli naczyniaki rubinowe, są łagodne i nie przekształcają się w nowotwór. Ocena lekarska jest jednak konieczna, bo część zmian o innym znaczeniu może wyglądać podobnie.

Czy naczyniak u dorosłego zniknie sam? Nie. Samoistne zanikanie dotyczy naczyniaków niemowlęcych. Zmiany u dorosłych utrzymują się i zwykle przybywa ich z wiekiem.

Czy usuwanie naczyniaka laserem boli? Odczucia są zwykle dobrze tolerowane i porównywane do strzelenia gumką o skórę. Zabieg trwa kilka minut. Nie stosuje się znieczulenia, kremy znieczulające obkurczają naczynia, co osłabiłoby efekt zabiegu.

Ile zabiegów potrzeba? Naczyniaki rubinowe zwykle ustępują po jednym zabiegu. Większe zmiany i malformacje naczyniowe wymagają serii sesji.

Czy po usunięciu naczyniak odrośnie? Usunięta zmiana nie odrasta. Mogą natomiast pojawić się nowe zmiany w innych miejscach, to naturalna konsekwencja wieku i predyspozycji, nie nawrót.

Czy zmiana wymaga badania przed usunięciem? Każdą zmianę ocenia lekarz. Zmiany budzące wątpliwość diagnostyczną kierowane są najpierw do dermatologa, usunięcie laserem uniemożliwiłoby dalszą diagnostykę.

Co dalej

Jeśli zauważyłaś na twarzy zmianę naczyniową, pierwszym krokiem jest ocena przez lekarza. Dopiero potwierdzenie łagodnego charakteru zmiany pozwala rozważać usunięcie ze wskazań estetycznych, metodą z wyboru jest wtedy laserowe usuwanie naczyniaków.

W IDEALE każdy zabieg poprzedzamy kwalifikacją lekarską, a zmiany wątpliwe kierujemy do dermatologa, nawet jeśli oznacza to odroczenie zabiegu.

Przeczytaj również

• Naczyniaki rubinowe — skąd się biorą i jak je usunąć
• Teleangiektazje — co to jest i jak się je leczy
• Pęknięte naczynka na twarzy — przyczyny i jak się ich pozbyć
• Rumień na twarzy — przyczyny i sposoby leczenia

Źródła

• Anderson RR, Parrish JA. Selective photothermolysis: precise microsurgery by selective absorption of pulsed radiation. Science, 1983. PubMed
• Qadeer HA, Singal A, Patel BC. Cherry Hemangioma. StatPearls, 2023. NCBI Bookshelf